• Trang chủ|
  • Vụ án khiến Thượng thư Đào Tấn phải về hưu sớm

    18/07/2017

    Do cấp dưới kê khống vật liệu, ăn hối lộ của nhà thầu, Thượng thư Bộ Công Đào Tấn bị cho nghỉ hưu sớm khi mới 59 tuổi. Đào Tấn (1845-1907) là hậu duệ của Lộc Khê hầu Đào Duy Từ. Ngoài việc là nhà soạn tuồng nổi tiếng, ông là đại thần triều Nguyễn, …

    Do cấp dưới kê khống vật liệu, ăn hối lộ của nhà thầu, Thượng thư Bộ Công Đào Tấn bị cho nghỉ hưu sớm khi mới 59 tuổi.

    Đào Tấn (1845-1907) là hậu duệ của Lộc Khê hầu Đào Duy Từ. Ngoài việc là nhà soạn tuồng nổi tiếng, ông là đại thần triều Nguyễn, từng hai lần giữ chức Tổng đốc An Tĩnh (coi hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh), thượng thư bộ Hình, bộ Công…

    Năm 1867, ông đỗ cử nhân tại kỳ thi Hương ở Bình Định nhưng không thành công trong kỳ thi hội sau đó. Năm 1871, khi vua Tự Đức cho rà soát lại những người chưa đỗ đạt, ông được triệu về kinh thành, chuyên biên soạn văn thư của triều đình.

    Năm 1874, ông được bổ nhiệm tri phủ Quảng Trạch (Quảng Bình), rồi thăng dần đến Phủ doãn Thừa Thiên, cai quản kinh thành. Ông làm quan trải qua các triều vua từ Tự Đức tới Thành Thái, từng được bổ nhiệm các chức vụ rất quan trọng như Tổng đốc An Tĩnh, Tổng đốc Nam Ngãi (Quảng Nam và Quảng Ngãi), Thượng thư Bộ Hình, Thượng thư Bộ Binh, Thượng thư Bộ Công, quan hàm nhất phẩm, được phong Hiệp biện Đại học sĩ, tước Vinh Quang tử.

    Năm 1889, Đào Tấn là Tả Tham tri Bộ Hộ sung Thương tá Cơ Mật Viện, được bổ nhiệm làm Hộ Tổng đốc An Tĩnh thay Nguyễn Chánh. Năm 1894, ông làm Thượng thư bộ Công. Hai năm sau, đang là Thượng thư bộ Binh ông lại được điều chuyển qua làm Thượng thư bộ Hình…

    Tuy nhiên, vì liên quan một vụ án mà thuộc hạ gây ra tại bộ của mình, ông bị bãi chức về hưu khi mới 59 tuổi, trong khi theo quy chế quan văn thường 65 tuổi mới phải về hưu.

    Sách Đại Nam thực lục chính biên Đệ lục kỷ phụ biên kể rằng, Bộ Công dự trù xây dựng 3 dãy nhà cho thuộc viên phía trong cửa Đông Gia, tiền công 10.000 đồng, về sau giảm một dãy mà tiền chi ra vẫn thế, kho lại chi thêm số gỗ ván tới 29 gian.

    Đến khi hoàn công, khám thấy còn thừa nhiều, lại soát được trong nhà của Nguyễn Huấn (thương nhân người Thanh, chủ hiệu Quảng Hưng) và thông gia của Đào Tấn là Hồng Hàn (nguyên Tuần phủ Bình Trị, cai trị hai tỉnh Quảng Bình và Quảng Trị) có nhiều gỗ ván loại này.

    Ngoài ra, thuộc hạ của Đào Tấn bị phát hiện có nhận riêng tiền lễ của nhà thầu. Vụ việc được giao cho Cơ Mật Viện điều tra và kết quả xác định có hành vi kê khai vật liệu xây dựng và nhận hối lộ.

    Sự việc được trình sang phủ Toàn quyền Đông Dương. Toàn quyền Paul Doummer nêu quan điểm Đào Tấn có công lao, được phong tước… , lại không trực tiếp dính líu nên cho về hưu.

    Hồng Hàn do “cậy thế thông đồng thủ lợi” bị kết án đánh 90 trượng, khổ sai 2 năm rưỡi. Chủ sự Bộ Công Lê Hữu Tích dự trù dôi ra để thủ lợi cũng bị áp dụng mức phạt như trên. Những người còn lại vì a dua che giấu cũng bị giáng chức, rời cấp, cách chức.

    Sau khi về hưu, tháng 6/1907, Đào Tấn xin được đắp đê khai phá đất ở thôn Xuân Quang, Phú Hòa, huyện Tuy Phước, Bình Định, cam kết sau hai năm thành ruộng sẽ chịu thuế, trích 3/10 đất giao cho hai thôn… Bộ Hộ tâu lên, vua Thành Thái phê chuẩn.

    Tháng 9 năm Duy Tân thứ nhất (1907), Đào Tấn qua đời, được triều đình ban tế và tặng tiền tuất như lệ đối với mọi quan viên hưu trí có công lao.